Kadim dostum Elif’le fantastiğin peşine düştük ve sonuç olarak böyle bir ürün çıktı, diğer bölümleriyle devam edeceğiz yazımıza merak yok…

Türk Sinemasındaki Fantastik Öğelere İlişkin Sosyolojik Bir Okuma Denemesi I

Filiz Erdoğan & Elif Demirkaya

Okuyacağınız yazıda amaçlanan, Türk Sinemasında fantastik anlatıyı benimseyen filmlerden belli başlı örnekler ele alarak onlara yönelik bir okuma denemesi yapmaktır. Bu denemeyi birkaç bölüm halinde hazırlamayı düşünüyoruz. Örneklerin, kimlik ve benlik ayrımı, aşk ve hayal ile asıl ve suret arasındaki ilişki ve zaman-mekân algısı bakımından incelenmesi planlanmaktadır. Öncelikle Atıf Yılmaz’ın sosyal içerikli fantastik film türündeki çalışmalarına değinilecektir. Bu türde çektiği ilk filmi Adı Vasfiye (1985), daha sonra Aaahh Belinda! (1986) ve Arkadaşım Şeytan (1988), son olarak daNihavend Mucize (1997) kamusal benlik, toplumsal roller, toplumsal cinsiyet, tekinsiz ve olağanüstünün kullanımı, hayal ve gerçek arasındaki sarmal yapının oluşumu ve zaman-mekân kurulumları göz önünde bulundurularak tartışılacaktır. Türk sinemasında fantastik anlatı dilini kullanan bir diğer yönetmen olarak Metin Erksan’ın filmlerinin, özellikle Sevmek Zamanı (1965) ve İntikam Meleği/Kadın Hamlet’in (1976), çözümlemelerine yukarıda değinilen dinamikler ışığında yer verilecektir. Belirtilen filmlerin yanı sıra özellikle toplumsal cinsiyet rolleri ve olağanüstünün kullanımı bağlamında Nejat Saydam’ın Köçek (1975) filmine, kimlik ve benlik ilişkisi bağlamında Halit Refiğ’in Teyzem (1986) filmine ve fantastik öğeler minvalinde Reha Erdem’in A Ay (1988), Yavuz Turgul’un Gölge Oyunu (1992) ve Zülfü Livaneli Şahmaran(1993) filmlerine bakılacaktır. Çalışmanın kapsamı genişliğinde örneklerin çoğaltılacağı belirtilebilir. Yazı dizimizin bu ilk bölümünde fantastik türe yönelik kuramsal bir çerçeve çizilerek konuya giriş yapılacak ve bu çerçevede Atıf Yılmaz’ın Ahh Belinda, Halit Refiğ’in Teyzem ve Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı filmlerine değinilecektir.

Film okumalarına bakıldığında göstergebilimsel ve psikanalitik yaklaşımların öne çıktığı görülmektedir. Çalışmamızda bu yaklaşımlar yadsınmayacak ancak bu yaklaşımlara alternatif bir okuma geliştirme çabası da söz konusu olacaktır. Yörükhan Ünal, Sinema Paradoksal Sanat kitabına yazdığı önsözde, Metin Gönen’in çalışmasının “tartışmaya davet edici bir tutum” sergilediğini, “karşı çıkılabilir bir önerme” sunduğunu ve alımlayıcıdan “teorik katılım” beklediğini ifade eder.[1] Bu çalışmanın da bu yönde bir yaklaşımdan hareketle yola çıkacağı belirtilmelidir. Yapısalcı ya da postyapısalcı yaklaşımlar arasında bir tercih kullanmak yerine, bu yaklaşımların ikisinden de beslenileceği ölçüde beslenilerek, belli bir noktada sabitlenmemeye gayret edilerek arayış sürdürülmeye çalışılacaktır. Bu doğrultuda öncelikle Todorov’un fantastik edebiyata ilişkin yapısalcı çözümlemesinden yararlanılacaktır. Daha sonra bu çözümlemeye eleştirel yaklaşan anlayışlara yer verilecektir.

Fantastiğin türsel açılımını yapmak adına, sinemadan önce edebiyatın içinden yapılan fantastik tanımlarına, türe atfedilen sınırlandırmalara, diğer türlerle karşılaştırılmalarına ve bu bağlamda yapılmış eleştirilere değinilecektir. Öncelikle Todorov’un Fantastik adlı kitabındaki nitelendirmelere bakılmasında fayda var. Todorov, yapısalcı bir bakış açısıyla ele aldığı fantastiğin söylemini olağanüstü ve tekinsiz arasındaki bir kararsızlık deneyimine dayandırır.[2]Fantastikte asıl olan, anlatının hayal mi, gerçek mi olduğuna karar verilemeyen bu tereddüt ânıdır. Bu varsayım fantastiği temellendirmeden ziyade sorgulama zeminine oturtur. Fantastik anlatıya sorgulama ve diyalog açısından bakıldığında Tül Akbal da “bir diğerinin fantezi, ifade ediş ve öyküleniş dünyasına girmek, kendininkini unutmak ve kendi sorularını sormakla Bakhtin’in sözünü ettiği ‘karşılıklı konuşmalı karşılaşmalar’ dünyasına girebileceğimizi öne sürer.[3]

Rosemary Jackson ise Fantasy: The Literature of Subversion adlı kitabında, Todorov’un yapısalcı analizini eleştirir ve bu analizin fantastik yapıtın sosyal ve politik çıkarımlarını gözden kaçırdığını, Todorov’un ilgilendiği alanın metin ve metnin kuruluşu ile sınırlı kaldığını belirtir. Todorov’un çözümlemesinin dışa doğru açılarak metinlerin biçimini kültürel teşeküllerle ilişkinlendirmediğini ekleyerek eleştirsini sürdürür. Todorov’un Fantastik adlı çalışmasının kör noktasını ise onun tekrarlanan Freudyen çözümlerle politik ve ideolojik sıkıntıları yüzüstü bırakması olduğunu söyler.[4] Bu eleştiri, bu çalışmada, her ne kadar Todorov’un tanım ve çözümlemelerinden yararlanılacak olunsa da, Todorov’un çalışmasıyla ilgili eleştirilecek noktalarla paralellik göstermektedir. Yapısalcı analizin yetmediği yerlerle ve indirgemeci olarak değerlendirilebilecek yaklaşımlarıyla ilgili ters düşmeler olasıdır.

Edebi türler arasındaki sınırları belirlemek ve fantastik edebiyatın özelliklerinin belirginleşmesini sağlamak amacıyla birbirine yakın sayılabilecek iki edebi tür olan bilimkurgu ve fantastik anlatılar arasındaki farklılıklara değinmek de uygun olacaktır. Bilimkurgu, “dış dünyanın fizik ya da mantık yasalarına göndermede” bulunurken, fantastik edebiyat, “dış dünyanın hakikatine aykırı olarak gerçekleşen bir olayı, yine dış dünyanın fizik ya da mantık yasalarıyla açıklamanın gereğini taşımaz çünkü fantastik edebiyatın çizdiği dünyada bu yasalar muhtemelen dış dünyadakilerle aynı değildir.”[5] Öyleyse fantastik anlatıda önemli olan “düş gücüdür”. Bunun yanı sıra “mantıksal olanaksızlığı olanaklı kılmaya dayalı bir anlatı”nın da bilimkurgu değil, fantastik olacağı da söylenebilir.[6] Diğer bir deyişle fantastik anlatı kendini, kendi düş gücüyle oluşturduğu evrenden anlatır, kendi kurallarını kendi koyan özerk bir yapı arz ettiği de ileri sürülebilir.

Bülent Somay, Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar kitabına yazdığı önsözde, LeGuin için fantazi edebiyatının, “asla bütünüyle paylaşılamayacak rüyaları kısmen de olsa hepimizle paylaşmak için bir çaba” olduğunu söyler.[7] Fantastik anlatı insanlara yalnızca rüyalarda kazanılabilcek bir zaferi müjdeler, söz gelimi Yüzüklerin Efendisi’nde, mutlak büyü gücüyle donatılmış Gandalf karakterinin basit bir şekilde kazanabileceği bir savaşı, küçük dünyasında yaşayan ve olağanüstü hiçbir yeteneği olmayan hobbit Frodo’ya ve gönülsüzce işbirliği yaptığı şekilsiz Gollum’a kazandırır. Bu noktada rüya dilinin fantastik anlatı diliyle olan yakınlığına değinilecektir.

Rüyaların farklı anlam yüzeylerini birbirlerine yaklaştırdıkları öne sürülebilir. Bu noktada fantastik bir anlatı olarak ele alınabilecek Alice Harikalar Diyarında’nın rüyaya mahsus bir anlam yüzeyi benimsediğini söylemek mümkün olabilir. Lewis Caroll anlam ve anlamsızlık arasında ilişki kurar, düşünce yüzeyleri yaratır. Anlam, kelimelerle nesneleri birbirinden ayırır. Bu noktada Artaud anlamın dışına düşerken, Caroll, Artaud gibi anlamaltını değil düşünce yüzeylerini araştırır.[8] “Yüzey de derinlik kadar anlamsızlık taşır. Ama bu aynı anlamsızlık değildir. Yüzeyin anlamsızlığı, ne varmakla ne de geri çekilmekle biten kendiliklerin, saf olayların ‘Parıltısı’ gibidir.”[9] Rosemary Jackson, Carroll’un kitabı Sylvie and Bruno’nun üç zihinsel katmandan oluştuğunu söyler. Birinci aşamayı “alışılmış”, ikinci aşamayı “tekin olmayan”, üçüncü aşamayı ise “kendinde olmama hali” olarak anlatır. Alışılmış zihin düzeyindeki kişinin, anlatıda gerçek bir dünya gördüğünü, tekin olmayan bir zihin düzleminde, kişinin anlatıda gerçek dünyadan düşler dünyasına bir geçiş döneminde olduğunu ve nihayet kendinde olmama halinde ise kişinin anlatıyı tamamen düşler dünyasına ait olarak algıladığını belirtir.[10]

Metin Erksan’ın 1965 yapımı Sevmek Zamanı adlı filminde de farklı anlam yüzeylerine rastlanıldığı söylenebilir. Meral, Halil’le ilk karşılaşmasında, evinde bir yabancı olmasına alışılageldik bir tepki göstermez. Halil’in onun evine izinsiz girmesi ve uzun süredir Meral’in resmini izliyor oluşu Meral’de korku ya da telaş uyandırmaz. Aksine bu “tuhaf” durumu garipsemeyen ve soğukkanlılıkla karşılayan Meral, Halil’in anlam dünyasına sirayet etmeye yönelik sorular sorar. Başka bir sekansta ise Meral’in, aralarında konuya dair bir konuşma geçmemiş olmasına rağmen, Halil’in aşkını anlamış olduğunu ve ona karşılık vermek istediğini görürüz. Halil bu isteğe “Ben sana değil suretine aşığım.” diyerek karşılık verir. Belli bir çerçeveden bakıldığında Halil’in bu tepkisi “sağlıksız” olarak nitelendirilebilir. Oysa Meral bu tepkiyi kabullenir ve resmini Halil’e armağan eder. Erksan’ın anlam dünyasında Halil’in durumu patolojik olmaktan ziyade farklı bir anlam yüzeyine tekabül eder. İzleyici tam da bu tekabüliyet halinde büyülenmiş gibidir.

Halil’in Meral’in resmine âşık olması ya da Gölge Oyunu’nda ana karakterlerin (Şener Şen ve Şevket Altuğ) var olduğuna inandıkları bir kadının varlığına dair hiçbir iz bulamamaları ancak varlığı da yokluğu da ispatlanamayan bu kadını gördüklerine inanmaları “görülmüş olan şeyin bakışa kendini kabul ettirdiği zamana” denk gelir.[11] Blanchot, görmenin uzaktan bir dokunma olduğu zaman gerçekleşenin ne olduğunu sorar. Ona göre “uzaktan bir dokunmayla bize verilen şey imgedir ve büyüleme imgenin tutkusudur.” Blanchot bu büyüleme halini şöyle anlatır:

Bizi büyüleyen, bizden bir anlam verme gücümüzü alan şey “algılanabilir” yapısını terk eder, dünyayı terk eder, dünyanın ötesine çekilir ve bizi oraya çeker, artık bize görünmez ve yine de zamanın bu anına ve uzamdaki var oluşa yabancı bir sunum içinde ortaya çıkar. Bölünme, görme olasılığıyken, bakışın bağrında olanaksızlık olarak donup kalır, böylece bakış kendisini olası kılan şeyde onu yansızlaştıran, onu ne askıya alan ne de durduran, tam tersine günün birinde sona ermesini engelleyen, onu her türlü başlangıçtan koparan, onu sönmeyen, aydınlatmayan, yolunu şaşırmış yansız bir ışık, bakışın kendi üstüne kapalı döngüsüne dönüştüren gücü bulur.[12]

Buna göre büyülenmiş birinin gördüğü şey gerçeklik dünyasına değil büyülenmenin dünyasına aittir. Kişi kendi ben’inden fazlasını aldığı zaman büyülenir. Fantastik anlatı da kişiye kendi kapasitesinin ötesinde olanı sunar. “Görmekten vazgeçemediğimiz bir gözün salt parıltısı olduğu bu ortam tam anlamıyla, çekici, büyüleyicidir: aynı zamanda uçurum olan ışık, içinde yok olduğumuz, ürkütücü ve çekici bir ışık.”[13] Yüzüklerin Efendisi’nde betimlenen Sauron’un gözü, tam da böye bir büyüleyiciliğe tekabül eder. Ona bakanları büyüleyerek kendine çeker, onları hem korkutur, hem de bakışına bağımlı kılar. Benzer bir duruma, fantastik anlatıya zemin hazırladığı ileri sürülebilecek olan mitolojik anlatının örneklerinden Odysseia’da da rastlamak mümkündür. Söz konusu anlatıdaki Sirenlerin baştan çıkarıcı şarkıları büyülemeye örnektir. Foucault’ya göre Sirenleri “cezbedici kılan tam olarak işittirdikleri değil, sözlerinin uzaklığında parlayan şeydir, söylemekte oldukları şeyin geleceğidir.”[14] Buna göre büyülemeleri o anki şarkılarından değil de, var olmayı vaat ettikleri şeyden kaynaklanır.  Bu vaat “hem aldatıcı, hem de hakikidir.”[15]

Fantastik anlatıda kimlik ve benlik ayrımı noktasında ele alınabilecek filmlerden biri de Aaahh Belinda!’dır. Filmdeki Naciye/Serap karakteri düşün ve gerçeğin ayrımının kaybolduğu bir alanda birbirinden farklı toplumsal kimlikler arsında gidip gelir. Terry Gillam’ın Brazil adlı filmindeki karakterler de toplumsal rolleri ve kamusal kimlikleri gereği farklı gerçeklik alanlarında bulunurlar. Bu hâl arabölgeye, Todorov’un “tereddüt ânı” olarak nitelendirdiği duruma, gerçeklik ve hayâl alanları arasındaki ilişkiye işaret eder. Bu aşamada şu sorulara gönderme yapmak yerinde olabilir:

Fantazi mutlakiyetçi bir devletten kaçmanın bir yolu mudur, yoksa insanlar fantaziler aracılığıyla mı baskı altında tutulur? Fantazi eylemin ön koşulu mudur -daha iyi bir şey hayal edemiyorsak neden direnelim- yoksa acılarımıza katlanmayı mümkün kılan bir gerçeklerden kaçma biçimi midir?[16]

Žižek’e göre “İdeoloji katlanamadığımız gerçeklikten kaçmak için inşa ettiğimiz rüya gibi bir yanılsama değildir, temelde bizatihi bizim “gerçekliğimizi” destekleyen bir fantazi inşasıdır; etkili, gerçek toplumsal ilişkilerimizi biçimlendiren bir “yanılsamadır”. Žižek “fiilen yanlış ve geçersiz” olanın, “bizim taktığımız maske (oynadığımız ‘toplumsal rol’) ile aramızdaki ‘içsel mesafe’, maskenin altındaki ‘asıl benliğimiz’” olduğunu iddia eder.[17] Brazil’de Jack karakteri hem bir aile babası, hem de bakanlık için işkence yapmayı görev edinen biri olarak karşımıza çıkar, bu noktada bölünmüş kişilik fikri belirgindir.Aaahh Belinda’da ise Naciye/Serap karakteri için böyle bir karara varmak güçtür. Filmde akıl hastanesinde geçen bölümünde de teyit edildiği üzere filmin kendini psikiyatrik okumaya kapatması, patolojik açıklamayla olay örgüsünü çözüp rahatlamaya izin vermez. İzleyeni sürekli bir kararsızlık deneyimi içerisinde bırakır. Karakter de, izleyen de izlediği hayatın Serap’a mı, Naciye’ye mi ait olduğuna karar veremez, tereddüt ânı filmin bütününe yansır.

Öte yandan Brazil’deki Sam karakteri ve Teyzem filmindeki Üftade karakteri var olan düzene önce oyun oynayarak sonra da delirerek isyan ederler. Delirme kendi iç dünyalarına kapanabildikleri ölçüde gerçekleşirken, kendi iç dünyaları da dış gerçeklikten bağımsız olmadığı için iki karaktere de mutluluk getirmez. Hayal gücü ile fantazi arasında bir ayrım yapan Glass hayal gücünü; “imgeyi gerçeklik içinde gerçekleştirme becerisi” olarak tanımlarken, fantazinin “boğulan hayal gücünün hayaleti” olduğunu söyler. Buna göre “fantazide hissedilen baskı içe yönelir ve teselli çaresizce baskının şekillendirildiği imgelerde aranır.”[18] Hayaller kişisel bağlamla sınırlı kalırken, fantastik, toplumsal alana yayılır. Bu doğrultuda psikanalitik bir okumadan sıyrılmak gerekirse, fantaziler ana-babayla kurulan ilişkiden ziyade, toplumla kurulan ilişkinin tezehürüdür.

Çalışmamızın devamında, fantastik sinemanın tarihsel sürecine, Türk sinemasındaki örneklerle dünyadaki belli başlı örneklerin karşılaştırılmasına yer verileceği gibi Giovanni Scognamillo ve Metin Demirhan’ın Fantastik Türk Sineması adlı çalışmalarında ele aldıkları “B-tipi” film türüne de kısaca değinilecektir. Ayrıca fantastik anlatının toplumsal gerçekçi kurama karşı duruşu ve alternatif düzen yaratımından bahsedilecektir. Şimdilik buraya bir ayraç koyuyor bir sonraki kısımda kaldığımız yerden, Teyzem filminden yazımıza devam etmeyi vaad ediyoruz.

To be continued 

Kaynakça

Blanchot, Maurice (1993) Yazınsal Uzam, Yapı Kredi Yayınları , İstanbul.

Blanchot, Maurice; Foucault, Michel (2005) Dışarının Düşüncesi: Hayalimdeki Michel Foucault, Kabalcı Yayınları , İstanbul.

Deleuze, Gilles (2007) Kritik ve Klinik, Norgunk Yayınları, İstanbul.

Diken, Bülent; Laustsen, Carsten B. (2010) Filmlerle Sosyoloji, Metis Yayınları, İstanbul.

Gönen, Metin (2004) Paradoksal Sanat Sinema, Es Yayınları, İstanbul.

Jackson, Rosemary (1998) Fantasy: The Literature of Subversion, Routledge, London.

LeGuin, Ursula (1999) Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar, Metis Yayınları, İstanbul.

Süalp, Z. Tül Akbal (2004) Zaman Mekan Kuram ve Sinema, Bağlam Yayınları, İstanbul.

Todorov, Tzvetan (1999) Fantastik, Metis Yayınları, İstanbul.

Yaşat, Doğan (2009) “Bilimkurgu Edebiyatında Mekân”, Özneler, Durumlar, Mekanlar, Bağlam Yayınları, İstanbul.

genç yaşınızda, kariyerinizin çıkışa geçtiği, evlenmek üzere olduğunuz, bundan sonra huzur dolu bir hayat yaşarım artık dediğiniz o eşsiz, biricik anınızda, ölüm gelip sizi alabilir, alır evet.

-Spoiler İçerir-

Patrick Jane uzun zamandır medyumluk yapan, özel bir televizyon kanalında insanların kayıp yakınlarını bulan, kendi alanında popüler biridir. Kendisi insan davranışının tahmin edilebilirliği üzerinden iş görse de kimseye bunu anlatmamayı tercih etmektedir. Güzel bir evi, güzel bir işi, güzel bir çocuğu vardır. Amerikan rüyasının tüm unsurları bu adamın hayatında mevcut gibidir ama aslında değil gibidir de. Bir gün ünlü bir seri katille iletişime geçmesi için bir programa davet edilir. Tabiatı gereği biraz kibirli olan Patrick Jane kişisi programa çıkar ve uzun zamandır cinayetler işleyen ve bu cinayetleri işledikten sonra duvarlara kurbanın kanıyla gülen surat çizen katilimiz Red John hakkında aslında çok da fena olmayan tahminler(tabiki) yürütür. Tüm bu medya reklamının ardından Red John’u kızdırabileceğini düşünmeyen Patrick evine döner ve yatak odasının kapısında bir yazı bulur kağıtta: “Her şeyi tahmin edebileceğini düşünüyorsun ama bunu tahmin edemedin değil mi? Red John” yazısını okur.  Kapıyı açan Patrick’in ilk gördüğü Red John’un alameti farikası kanla duvara çizilmiş bir gülen surat olmuştur. Karısının ve kızının cesedi ise hemen oracıktadır. Bundan sonraki günlerini her gün o odada uyumaya devam ederek geçirecektir.

Başına gelen bu talihsiz olay nedeniyle deyim yerindeyse dibe vuran Patrcik bir dönem akıl hastanesinde de bulunmuştur. Akıl hastanesinden çıkıp durumunu az da olsa toparladığında ise CBI (California Buro of Investigation)’ın teklifini kabul ederek cinayet büroda araştırmalara danışman olarak yardım etmeye başlar. Kibirli kişiliği, insanları bir kitap gibi okuyabilmesi, hipnoz yeteneği, sihir sanılan el çabukluğu marifetleriyle CBI’da hemen dikkat çeken Patrcik insanları gıcık etmede de usta olduğunu kısa zamanda kanıtlayacaktır. Mentalist’in kelime anlamıyla açılan dizi insan davranışını tahmin eden, hipnoz kullanabilen ve düşünce manipule etmede uzman olarak tanımladığı bu kelimeyle Patrick Jane’i işaret etmektedir. Yıllarca insanları medyumum diye kandıran Patrcik artık onlara nasıl medyum olmadığını anlatmaya çalışarak vaktini harcamaktadır, sürekli kullandığı “there is no such thing as psychic”  onun bu çabalarını anlatmak için kalıp halinde tekrarladığı bir cümledir. Ama zaman zaman dizi içerisinde bundan şüphe ettiğimiz durumlar olmaktadır.

Patrick Jane büroda durmadan didiştiği amiri Teresa Lisbon, elinden kitap düşmeyen Koreli sorgulama konusunda usta polisimiz Kimball Cho (hastasıyız),  Patrick ne derse desin onun medyum olduğuna inanan saf polisimiz Wayne Rigsby ve güzelliğine sürekli baktığımız Grace Van Pelt ile birlikte çalışmaktadır. Bu ekip California’da şimdiye kadar suç çözme oranı en yüksek ekip olmuş ve dikkatleri Jane’in küstahlıklarıyla ve büroya açılan hakaret ve tazminat davalarıyla üstlerine çekmişlerdir. Yine de emin olunan şeyler vardır bir dosya gelince o dosya %98lik bir oranla çözülmektedir.

Patrick Jane’in girişken tavırları, insanları manipüle etmesi, cesur soruları ve gıcık yaklaşımları ise her zaman problem yaratacaktır. Sürekli polis olmadığını ve danışman olduğunu dile getiren Patrick silahlardan korkar ve taşımaya çekinir, her kavgadan kaçar, kovalamacalarda sık sık ağaç arkalarına saklanır ve çay gördüğü yerde olay mahalli falan demez girer ve her yere parmak izlerini bırakıp çayını yudumlar. Sonuçta 3 sezon boyunca sayısız davaya bakan ekibimizin asıl hedefi ise her zaman Red John olmuştur ve Patrick de Red John’un asıl hedefi konumundadır. İkisinin arasındaki rekabet artık alenidir.

Tüm bu anlattıklarımızın dışına çıkacak olursak Patrick Jane’i oynayan karakterimiz Simon Baker uzun zaman Guardian dizisiyle ekrana gelen aktörümüzden başkası değildir ki bence gayet kendine özgü bir oyunculuk sergilemektedir. Teresa Lisbon karakteri ise Robin Tunney aktristi tarafından canlandırılmaktadır, ben kendisini Prison Break dizisinin ilk sezonundan hatırlıyorum, yanılmıyorsam Veronica ismiyle Lincoln’ün eski sevgilisi olan bir avukat rolündeydi. Buradaki oyuncuğunun nasıl olduğu konusunda çok fikir sahibi olamıyorum. Çok ilginç bir kadın, hiç rol yapmıyor gibi oynuyor, tuhaf bir rahatlığı varmış gibi geliyor..

Sonuç bölümümüze gelecek olursak, diziyle geçirdiğim uzun zamanlar sonucunda diyebilirim ki dedektiflik filmlerini sevenler muhakkak izlesinler, türün bence oldukça başarılı ve farklı açılar yakalayabilen bir örneği. Patrick Jane karakteri oldukça eğlendirici, öte yandan ilginç polisimiz Kimball Cho gülmelere doyuran ama aslında hiç de komik olmayan bir karakter, bir insan hiç komik olmayıp nasıl güldürür merak edenler şöyle bir bakabilir. Son olarak dizimizin IMDB puanının 8.3 olduğunu ve şu an 3. sezonun 9. bölümünde olduğunu belirterek yazıyı kapatmak isterim, türün meraklılarına gelsin efenim..

her kış bir çay tanıtasım geliyor açıkçası, daha önce hasta çayından uzun uzun bahsetmiştim ama bu sene böyle yaseminli, tarçınlı yeşil çay içmek çok şahaneli, anti-oksidan etkisi var diyorlar bu çaydan için bilemedim, vücudumdaki oksijenin yaşlandırıcı etkisini geçirecek mi onu da bilemiyorum ama tadı benim için yapılmış gibi. (Bir de General İroh vardı, Avatar izleyenler bilirler ama Son Hava Bükücüsü olanısını, işte orada bu amcamız çaya olan düşkünlüğüyle biliniyordu, ondan da çok heveslendim ben evet.) şimdi tonbalığı ve kahveyle kahvaltı yaptığım uzun zamandır bilinen bir gerçek, o yüzden tadı bana göre diyerek temkinli konuşuyorum, ne de olsa ben bir asyalı sayılırım, genetiğime işlemiş sıcak içecekler ve garip tatlar..

öte vakit ne alaka değil mi yeşil çay ile yaban ördekleri, hem de geriye uçan, ama çok alakalı, Geriye Uçan Yaban Ördekleri Tom Robbins’in son kitabı ama aslında yeni bir kitap değil, yeni çevrilen, eski öykülerinin toplandığı bir kitap. Orjinal adı “Wild Ducks Flying Backward” olan bu kısa öyküler kitabı bizlere Tom Robbins’in hayatıyla ilgili bilgi veriyor, ne çılgın adammışsın sen Tom diyorsunuz okurken, Afrika maceralarına, Kuzey Kanyonunda Yaratıcı Tanrıçaya dair izlekler arayışına, Doors ve Leonard Cohen’e yaptığı övgülerine şahit oluyorsunuz, yer yer saçma kelime oyunlarıyla sizi güldürüyor, yer yer de çok yerinde tespitlerde bulunarak sizi şaşırtıyor bu adam. Kitabın henüz ortalarındayım ama elimden bırakamıyorum, yürüyüş bandında, bisiklette durmadan kitabı okuyor eğleniyorum.

Hazır kış geliyor dostlar, yapın yeşil çayınızı baharatlarla, alın elinize bu turuncu kitabı, hoşça vakit geçirin..

Yazanın notu: Ton balığı ve kahveyle kahvaltıdan da mümkün olduğunca uzak durmaya çalışın, cidden size göre olmayabilir.. (İroh Amcanın çaylı resmini demin izlerken çektim, nette küçük ve kalitesizi var, bu da bilgi işte..)

1955 yılında Mitrovica, Kosova’da doğdu. 1977 Priştine Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Bölümü, Prof. Muslim Mullici Atölyesi, 1979 Priştine Hukuk Fakültesi 2006 Pritine Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Yüksek Lisans, Prof Esad Valla Atölyesi. Aynı şehirde 1979 ile 1992 yılları arasında savcı olarak çalıştı. 1992′den bu yana İstanbul’da yaşıyor.

Ne zamandır blog yazmıyordum fakat, bugün Yalovadan gelirken yolda, ohe eve gitmeliyim ve hemen blog yazmalıyım diye düşündüm. Geçen hafta yine bu vakitler Leyleği havada görmüştüm ve ben ne zaman Leylek le karşılaşsam havadayken, haftası çıkmaz şehir atlarım. Bu sefer de Feribotla Yalovalarına gitmek düştü payıma.

Evden botla kalın hırkalarla yola çıkarken havanın saçlarımı gevreteb,lecek kadar güneşli olacağını tahmin edemediğim belli oluyordu. Malum yolculuk kafası yanıma Kara Kitap’ı Uykusuz’u bir de Müzüklerimi almıştım. Bu üçü bana harika feribot manzarasında eşlik edeceklerdi. Feribottaki insanların deli gibi konuşma ihtiyaçları olduğunu ilk kez keşfediyordum. Nereye gitsem birileri deli gibi benle muhabbet etmek istiyordu. Turkuvaz kilotlu çoraplarım eteğim hırkam ve botlarımla kışa hazırdım eheh. Görüntüyü canlandırabiliyor musunuz? Ne zamandır yazamıyordum ki ben, içim kurumuş da yeniden yeşermiş gibi hissediyorum sabahtan beri, yolların hiç bitmeyeceği gerçeğini hep bilmeme rağmen son zamanlarda bu gerçeğin içinde yer alamamaya başladığımı düşünmüştüm. Oysa her sabah Yalova kadar yol gidiyorum işime kadar. Ama öyle düşünmüştüm. Buğün yine somut bir şekilde yol hiç bitmez dedim, Baggins’lere öykünerek.

Yanımdaki Kuzey Güney bilmeden hayata devam eden amcalardan tutun da, herbşiyi gördüm öğrendim bugün. Bit pazarındaModigliani resmi satan adam bile gördüm hatta resme bakarsanız siz de görebilirsiniz. Bugün herşey çok tuhaftı. Çok yalnızım ben bunu bi daha da anladım hem de deli gibi. Bu yalnızlığın içimi kuruttuğunu da farkettim. Bu gün ben aylardan beri ilk kez ışıldadığımı hissettim. Güzellikten değil, hayattan, içimdeki hayat enerjisinden. Ohe kendimi fetibotun camlarının sönük yansımasında gördüm, parıldıyordum, ne güzel birşey ki bence, belki de yolculuk bana yaradığından olsa gerek kim bilir.

bir scully klasiğidir…kadının başına gelmeyen kalmaz..merdivenlerden yuvarlanır..azılı bir katil bunu iter filan…ama yine de yeaah im okey möldır..ben iyiyim möldır..yalancının ben..neyse.. (sassette-ekşi sözlük-#13225568)

şimdi malum bu aralar evde biraz çok oturuyorum, ordan burdan bissürü yazı okuyorum, boş durmak olur mu, “boş duran ölür” oluyor bi anda yaşama yaklaşım biçimimiz… neyse işte, lafı başlatamaya çabalıyorum sadece. her yerde internette “Starbuck gibi kadın”, “Scully gibi kadın”  tartışmaları almış yürümüş, bir yazı da ben yazıyım tam derken, ekşi sözlükteki ben iyiyim başlığı altında bu entiriyi görünce tamam dedim, illa yazılcak bişiyler bu başlığın altına =),

“Ben iyiyim” diyor ya Scully her türlü şey başına geldikten, bilmem kaç kere ölümden döndükten sonra, ya da belki kanser olduktan sonra ya da çocuğunun olamayacağını örendiği halde çocuğu olduğunda bile, i’m Ok diyor ya, ne biliyim, ya da bilmem kaç tane galakside delilercesine Viper’ıyla uçup cenk ettikten sonra Starbuck, hani o mükemmel sahnede hatırladınız mı, Apollo’nun Viper’ını kendi Viperıyla bir edip kendini riske atıp, onu ölümden kurtardığında, hiç bir şey olmamış gibi, Adama’ya ben iyiyim demişti.

4. sezonda son bölümlerden birinde, eline silahı alıp Apollo’yu öperken de demişti, yaşadığımı hissediyorum diye Starbuck, ya da 7. sezonda Scully, Mulder’ı kurtarmak umuduyla Kızıldenize gitiğinde, kan olduğunu farkedince denizin her yanının, iyiyim demişti, iyiydiler, şu hayatımda erkek olsam net şekilde aşka düşeceğim şu iki kadının her ikisi de…

Scully ne kadar aseksüelse bir o kadar faaliyete olmasıyla biliyorduk Starbuck’ı, izlemelere doyamıyoruz esasen ikisini de. Ben kendi adıma herşeye inanan bi insan olarak kısmen Mulder’a bakmak için izlediysem de onca sezonu, bi allahın günü gıcık olmadım asla Scully’e, ya bu kadın niye burda ne oluyor demedim, eş zamanlı ikisine de baktım…

Şimdi bu çok fena yazılmış adeta bir bilinç akışına maruz bırakılmış yazıyı toplamaya çalışacak olursam, ben öyle pek güçlü bir gadın falan sayılmam, bişiy olur ürkerim, bi ses duyar kaçarım filan, yapım bu yani, ama bazen de cesur oluveririm, mangalda kül falan bırakmam işte, bilemem yani hangisi, ama her daim ağzımdan yarım yamalak bir “ben iyiyim” sözü gark eder, bi titrek mum ışığı kıvamında dökülüverir ağzımdan ki, kendim bile inanmam iyi olduğuma düşünün ki bi başkası, ben acepa ne zaman işte bu kadınlar gibi hakkını vere vere, şanına layık bir ben iyiyim çıkartabileceğim dudaklarımın arasından diye düşünüyorum.

Benim sanırım böyle kadınlar görmeye az da olsa ihtiyacım var, şimdi yine öyle bir kadın Olivia Dunham’a bakıyorum ara sıra Fringe dizisinde belki dikkatiniz çeker almıştır. Tüm bu kadınlarda dişiliklerinin yanında ilk bakışta ekstra bir soğukluk olmasıysa bana şaşırtıcı geliyor, madem öyle soğuklar neden izliyoruz böyle kadınları diyorum. Ama işin aslı erkeksi yanlarıyla öne çıktığı ileri sürülern bu kadınların, erkeksi değil sadece cilveli, nazlı başlığı altında kadınlarla özdeşleştirilmiş bazı davranış kalıplarının biraz dışında olduklarını düşünüyorum sadece. Bu kadınlar her zaman doğruyu söylüyor, savaştan, çatışmadan, kötü adamlardan kaçmıyorlar, hatta adeta belanın üstüne gider bir halleri var, ortaklarına ihanet etmiyorlar, hangi tarafta olduklarından oldukça eminler. Böyle kadınlara bakmayı seviyorum, böyle kadınları içeren filmleri görmekten hoşlanıyorum. Artık sizde hep cilveli, ya da femme fatale, ya da acınası, erkeğine kul köle olan, yalnız yapamayan kadınlar görmekten bıkmadınız mı?

son olarak, ben iyiyim, gerçekten, by the way i’m ok, really =))

Neil Gaiman’ın aynı adlı kitabından sinemaya ilk 3 boyutlu Stop Motion Animasyon olarak uyarlanan bu yapıt hem ailecek izlenebilecek, hem de çocuk kalmış yetişkinler için güzel bir seyirlik olabilecek türden bir film. Sadece Coraline kuklasının yapımının filmdek görüntüyü vermesi adına 3-4 ay sürdüğü söyleniyor, yine hem coraline hem de annesi için binlerce yüz ifadesi ve onlarca kukla kullanılmış.

Film sihirli bir dünyayla açılıyor, harika renkler ve desenler bol keseden etrafa saçılmış uçuşuyor. Biraz çok bilmiş olan Coraline kızımız, ailesiyle yeni bir eve taşınıyor, arkadaşlarını geride bıraktığı için oldukça üzgün, annesiyle babası sürekli bilgisayarda çalıştıkları için son derece mutsuz. Evde tek başına ne yapacağını bilemeyen Coraline’in en büyük eğlencesi yeni evlerinin bahçesini keşfe çıkmak.

Apartmanda yaşayan diğer komşular oldukça tuhaf, Miss Spink ve Miss Forcible tiyatrodan emekli olmuş, köpeklere oldukça düşkün, kaba tabiriyle deyim yerindeyse iki adet kokana teyze, evleri sanki bir sahneymişcesine sürekli kibirle tartışan bu iki sevimli kadın Coraline’e yardım elini uzatmaktan çekinmiyorlar =)

Coraline’in büyük tehlike altında olduğunu düşünen bu iki sevimli ve garip karakter, ona kendini koruması için yeşil delikli bir taş veriyorlar, ve sanki bu taş herşeyi çözecekmişcesine Coraline’i evlerinden oldukça çaresiz bir hissiyatla uğurluyorlar. Delikli taşın hiç bir özelliği olmadığını düşünen Coraline evin yolunu tutuyor. Ama hikayenin sonlarına doğru bu taşın önemini hepimiz farkediyoruz.

Konuşmalardan birinde ona bahçedeki kuyudan uzak durması söylendiği için hemen oraya yönelen Coraline, kendine yeni arkadaşlar edinmeye başlıyor bile, adı sadece Kedi olan bir kedi sanırım onun ilk arkadaşı, sonra da hemen arkasından Wybie ile tanışıyor. Wybie,  Coraline’lerin evinin sahibi olan büyükannesiyle beraber yaşıyor, büyükannesi wybie’nin Coraline’lerin apartmanına girmesini yasak etmiş, söylediğine göre daha önce orda kızkardeşiyle birlikte oyun oynarlarken kız kardeşi kaybolmuş ve bir daha hiç bulamamışlar, orası tehlikeliymiş.

Film burdan sonra Coraline’in evde küçük bir kapı bulmasıyla ve o kapıdan rüyalarında içeri girip düğme gözlü diğer anne ve babasıyla tanışmasıyla sürüyor, diğer anne babası mükemmel yemekler yapan, Coraline’le nasıl oynanacağını bile çok sevimli insanlar.

Bu diğer dünyada diğer komşular olan insanlar hala tuhaf olmakla birlikte oldukça eğlenceliler, Miss Spink ve Miss Forcible sürekli köpeklerin bulunduğu bir tiyatroda bir takım oyunlar oynarken, Mr.Bobinsky’nin sürekli bahsettiği zıplayan fareleri de oldukça eğlenceli bir gösteri gerçekleştiriyorlar.

Bu tanışmadan gayet hoşnut olan Coraline için ise eğlence, ona diğer annesinin iki adet düğme hediye etmesiyle son buluyor, Coraline’in onların yanında kalabilmesi için gözlerinin yerine düğmeler dikilmeli…

Kısa süren bu mutlulukları Coraline’in evine dönmesine sebep oluyor, anne ve babasını evde bulamayınca da diğer anneye karşı bir savaş başlatıyor, Kedi’nin de yardımıyla ona bir oyun teklif ediyor, Coraline kazanırsa diğer anne onları serbest bırakacak, eğer kaybederse, düğme gözlere razı olacak. Bu andan itibaren hikayemiz Coraline’in cesareti ve bazı kapıların hiç açılmaması gerektiği anafikri üzerine yoğunlaşıyor…

Gelelim filmimize ve kitapla olan ilgisine, Coraline: The Secret Door kitabı Neil Gaiman’in yazarken en zorlandığı kitaplardan biri olmuş, çocuklar için oldukça eğlenceli ve fantastik gelse de yetişkinleri kokuttuğu bir gerçek, küçük kızınızın dışarda bir yerlerde sizi kurtarmak için şeytani güçlerle savaştığını düşünün ne demek istediğimi anlayacaksınız. Çizimler, renkler, motifler, hemen herşey kitapla uyum içerisinde ilerliyor, sanki okuduğumuz tasvir edilen dünya bir anda gözlerimizin önüne seriliyor, solanlarda 3 Boyutlu olarak izlenebilen bu filmi inanılmaz güzellikteki Stop-Motion animasyonu kaçırmamanızı tavsiye ederim, biraz eğlenmak için harika bir fırsat, masalsı bir görsel şölen… Seslendirmeleri ünlü çocuk oyuncu Dakota Fanning ile Desperate Houswives’tan Susan Myer olarak bildiğimiz Teri Hatcher yapmış, bu ikilinin sesleri bilgisayar ortamında birbirlerine en yakın ses olarak tespit edildiği için böyle bir seçim yapılmış ufak bir bilgi.  Şimdiden iyi seyirler…

Kanada Quecbec- 25 Mart

Kanada Quebec- 22 Mart

Kanada, Salluit, Nunavik-23 Mart

Grönland-13 Mart

Alaska, Junction Deltası- 14 Mart

Alaska- 13 Mart

Grönland- 16 Mart